بلاک چین چیست ؛ با بلاک‌چین و فناوری‌های روز دنیا آشنا شوید
0

بلاک چین چیست ؛ با بلاک‌چین و فناوری‌های روز دنیا آشنا شوید

بازدید : 155

بلاک چین چیست و چه می‌کند؟ چیزی درباره‌اش شنیده‌اید؟ اگر بخواهیم به‌سادگی از این اصطلاح و فناوری تازه صحبت کنیم، باید بگوییم که این شبکه بستری نامتمرکز و بدون مدیر و ناظر است که به کاربران کمک می‌کند، داده‌ها و دارایی‌های دیجیتالی‌شان را در دفتری توزیع‌شده و عمومی ثبت کنند. داده‌های موجود در بلاک‌چین غیرقابل‌‌تغییر هستند یعنی خبری از دست‌کاری و کلاه‌برداری در آن نیست و همین باعث می‌شود که کاربرد خوبی برای صنایعی مانند صنایع پرداخت‌های مالی، سیستم سلامت و شبکه‌های اطلاعات امنیتی داشته باشد. در ادامه از همه‌چیز درباره بلاک‌چین در فکت کوین باخبر خواهید شد.

ماشین حساب ارز دیجیتال

بلاک چین چیست و چه می‌کند؟

بلاک چین چیست

بلاک‌ چین که گاهی با عنوان فناوری دفترکل توزیع‌شده (DLT: Distributed Ledger Technology) از آن یاد می‌شود، از الگوریتم‌های رمزگذاری شبکه‌ای مانند تابع هش رمزی (Cryptographic hash function) و سیستمی غیرمتمرکز استفاده می‌کند. همین‌ها باعث می‌شود که امکان تغییر در داده‌های موجود در بلاک‌چین وجود نداشته باشد و از سوی دیگر همه‌چیز در بستر آن واضح و مشخص پیش برود.

تابع هش رمزی الگوریتمی برای رمزگذاری داده‌ها در بستر یک شبکه است و غیرمتمرکزبودن هم به معنای آن است که هیچ ناظر و مدیری برای کنترل بلاک‌چین وجود ندارد و هر آنچه در آن اتفاق می‌افتد، حاصل تأیید و فعالیت‌های کاربرانی است که همگی به داده‌های شبکه بلاک‌چین به‌طور یکسان دسترسی دارند.

ماشین حساب ارزدیجیتال

اگر بخواهیم با مثالی ملموس بهتر بفهمیم که سازوکار بلاک چین چیست و چطور کار می‌کند، خوب است که از گوگل‌داک به‌عنوان مثال کمک بگیریم. البته منظورمان این نیست که گوگل داک بر بستر بلاک‌چین فعالیت می‌کند اما برای درک بهتر ساختار آن، می‌خواهیم از مثال گوگل‌داک استفاده کنیم.

در گوگل داک، زمانی که یک سند تنظیم می‌کنیم و آن را با گروهی از افراد به اشتراک می‌گذاریم، سند مذکور به‌جای انتقال به سیستمی دیگر یا کپی‌شدن در شبکه توزیع می‌شود. چنین چیزی زنجیره‌ای توزیع‌شده و نامتمرکز می‌سازد که به همه کاربران اجازه دسترسی هم‌زمان به داده‌ها را می‌دهد. همه کاربران از تغییرات سند باخبر می‌شوند و روندی شفاف در ارائه داده‌ها در جریان است.

البته بلاک چین ساختار بسیار پیچیده‌تری دارد که در ادامه درباره‌اش بیشتر خواهیم گفت.

مروری سریع بر مهم‌ترین نکات اولیه درباره بلاک‌چین

  • بلاک‌چین پایگاه داده‌ای است که بلاک‌ها یا مجموعه‌ای از داده‌های رمزنگاری‌شده را ذخیره و آن‌ها را به‌هم زنجیروار متصل می‌کند تا داده‌ها به‌ ترتیب زمانی در شبکه ذخیره و ثبت شوند.
  • دارایی‌های دیجیتالی در شبکه‌ای مانند بلاک‌چین ذخیره می‌شوند و امکان دست‌کاری آن‌ها وجود ندارد.
  • هیچ نهاد و دولتی روی شبکه بلاک چین نظارت ندارد و در نتیجه، همه‌چیز شفاف و واضح پیش می‌رود و امکان کلاه‌برداری یا سیاست‌ورزی در بستر این شبکه نیست.

مجله علمی دانشگاه MIT درباره بلاک‌چین می‌گوید:

نکته کلی استفاده از بلاک چین چیست ؟ ایجاد فضایی برای کاربران (به‌ویژه کسانی که به هم اعتماد ندارند) برای به‌اشتراک‌گذاری داده‌هایشان با هم به شکلی ایمن و واضح.

طرز کار بلاک چین چیست و چه سازوکاری دارد؟

بلاک چین چیست

بلاک چین از سه مفهوم مهم ساخته شده است:

  • بلوک‌ها (blocks)؛
  • استخراج‌کنندگان یا ماینرها (miners)؛
  • گره‌ها (nodes).

بلوک‌ها (blocks)

شبکه بلاک‌چین از مجموعه‌ای از زنجیرها تشکیل می‌شود. هر زنجیره شامل تعدادی بلاک است و هر بلاک هم سه عنصر اصلی دارد:

  1. داده‌هایی که در آن موجود هستند.
  2. عددی ۳۲ بیتی به‌نام نانس (nonce) که به‌طور تصادفی با تشکیل هر بلاک تولید می‌شود.
  3. هَش (hash) که عددی ۲۵۶ بیتی است که به نانس وصل و با تعداد زیادی صفر شروع می‌شود.

زمانی که نخستین بلوک در هر زنجیره تشکیل می‌شود، نانس هم هَش رمزگذاری‌شده را تولید می‌کند. داده درون بلوک ثبت می‌شود و برای همیشه با هش و نانس گره می‌خورد.

لینک مفید: تابع هش در بلاک چین

استخراج‌کنندگان یا ماینرها (miners)

ماینرها یا استخراج‌کنندگان بلوک‌های تازه‌ای را در زنجیره بلاک‌چین به‌وجود می‌آورند. به فرایند ایجاد بلوک‌های تازه هم ماینینگ (mining) یا همان استخراج گفته می‌شود. در بلاک چین هر بلوک، هش و نانس مخصوص به خودش را داراست. اما ارجاعاتی به هش بلاک‌های قبلی زنجیره هم دارد. به همین خاطر است که استخراج‌کردن کار ساده‌ای نیست؛ به‌ویژه در زنجیره‌های بزرگ.

ماینرها از نرم‌افزارهایی خاص و ویژه برای حل مسائل محاسباتی و ریاضیاتی موجود در بلاک‌چین استفاده می‌کنند. آن‌ها با حل مسائل به‌دنبال پیداکردن عدد نانسی هستند که یک هَش قابل‌قبول تولید می‌کند. از آنجایی که نانس فقط ۳۲ بیت است و هش، ۲۵۶ بیت، به‌طور تقریبی ۴ میلیارد ترکیب محتمل برای حل‌کردن مساله وجود خواهد داشت.

کسی که بتواند این مساله را قبل از همه حل کند، موفق به استخراج می‌شود. با پیداکردن هش و نانسی که متعلق به یکدیگرند، بلوکی تازه شکل می‌گیرد و به بلاک‌چین اضافه می‌شود.در واقع، ماینرها با یافتن نانس طلایی معادله را حل می‌کنند. برای ایجاد تغییر در هر بلوک موجود در بلاک‌چین، نه تنها باید بلوک موردنظر بلکه تمام بلاک‌های قبل از آن را هم تغییر بدهید. چنین چیزی بعید است. برای همین گفته می‌شود که شبکه بلاک چین شبکه‌ای امن است که کسی نمی‌تواند آن را دست‌کاری کند و تغییر بدهد.

بعد از اینکه یک بلاک به شکلی موفقیت‌آمیز استخراج می‌شود، تمام نودها یا گره‌های شبکه آن را تایید می‌کنند و به ماینر هم پاداشی داده می‌شود. اما نود یا گره چیست؟

گره‌ها (nodes)

یکی از مهم‌ترین مفاهیم موجود در بلاک چین چیست ؟ بله! نامتمرکزبودن. هیچ رایانه، دولت یا سازمانی نمی‌تواند صاحب زنجیره‌های بلاک‌ چین شود. در مقابل، این شبکه مانند دفترکل بزرگ و توزیع‌شده‌ای است که در آن، گره‌های مختلف به زنجیره متصل‌اند.

منظور از گره یا نود هم هر وسیله و ابزار الکترونیکی است که نسخه‌ای از کپی بلاک‌چین را دارد و به پیشرفت شبکه کمک می‌کند. هر تغییری که در بلاک‌چین صورت می‌گیرد، نسخه‌ای از آن که در اختیار گره‌ها وجود دارد هم به‌روزرسانی می‌شود. هر کاربر حاضر در شبکه دارای یک شماره شناسایی الفبایی است که تراکنش‌هایش در بستر بلاک‌ چین را نشان می‌دهد.

لینک مفید: تفاوت بلاک چین و بیت کوین چیست؟

کاربردهای شبکه بلاک چین چیست و چه استفاده‌هایی دارد؟

بلاک چین چیست

کاربردهای مختلفی برای شبکه بلاک‌ چین وجود دارد که در ادامه با آن‌ها آشنا می‌شوید.

بستری برای تبادلات رمزارزی

مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین کاربرد بلاک‌چین در زمینه رمزارزهاست. رمزارزها همان ارزهای دیجیتالی مانند بیت‌کوین و اتریوم هستند که حکم پول دنیای مدرن را دارند. درست مانند پول‌های معمولی، می‌توان با رمزارزها خریدوفروش کرد اما برخلاف پول‌های کلاسیک و سنتی، رمزارزها از بلاک‌چین برای تبادلات و تراکنش‌ها استفاده می‌کنند.

در نتیجه، هر تراکنشی که با رمزارزهایی مانند بیت‌کوین، دوج‌کوین و… انجام شود، در بستر بلاک‌چین یا شبکه‌هایی مشابه آن صورت می‌گیرد و همه‌چیز بدون کم‌وکاست، باجزئیات و بدون امکان دست‌کاری و تغییر به ثبت می‌رسد. رمزارزها به پشتوانه شبکه بلاک‌چین امکانات زیر را در اختیارمان می‌گذارند:

  • با رمزارزها می‌توان خریدوفروش کرد.
  • با رمزارزها می‌توان سرمایه‌گذاری کرد.

البته استفاده از رمزارزها در بستر شبکه بلاک چین همراه با مشکلاتی هم هست. برای نمونه، همین‌که دولت‌ها هنوز به قوانینی مشخص درباره آن‌ها نرسیده‌اند، کارکردن با رمزارزها را بی‌حدومرز می‌کند. بی‌محدودیت‌بودن خوب است اما نبود نظارت و قانون در این حوزه می‌تواند سردرگمی‌هایی هم به بار بیاورد.

فراتر از بلاک‌ چین بیت‌کوین: بلاک‌ چین اتریوم

در ابتدا، سیستم بلاک‌چین به‌عنوان بستری برای تبادلات رمزارز معروف یعنی بیت‌کوین معروف شده بود و کاربرد داشت اما امنیت، وضوح عملکرد و سادگی دسترسی به آن از جمله دلایلی بود که باعث شد به حیطه کاربردهای دیگر هم وارد شود. برای همین هم شبکه بلاک‌چین اتریوم در راستای توسعه بلاک‌چین به‌وجود آمد.

در اواخر سال ۲۰۱۳، فردی روسی به نام ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin) مقاله‌ای درخصوص پلت‌فرمی منتشر کرد که ترکیبی بود از کاربردهای مختلف بلاک‌چین سنتی با تفاوت‌هایی تازه: امکان اجرای کدهای رایانه‌ای تحت شبکه بلاک‌چین.

بلاک‌چین اتریوم به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد که برنامه‌های پیچیده‌ای تولید کنند و با این برنامه‌ها در بستر بلاک‌ چین اتریوم تبادلات ارتباطی مختلف داشته باشند.

توکن‌ها

بلاک چین چیست

برنامه‌نویسان اتریوم می‌توانند توکن‌هایی (token) طراحی کنند که نماینده هر نوع دارایی دیجیتالی هستند. با تعدادی دستورالعمل برنامه‌نویسی امکان تعریف و کاربردی‌کردن دارایی‌های دیجیتالی مختلف در بستر بلاک‌چین اتریوم وجود دارد.

این توکن‌ها می‌توانند هر نوعی از دارایی‌های دیجیتالی باشند؛ برای مثال بلیت کنسرت، فایل‌های موسیقی، قراردادهای کاری و حتی سابقه و پرونده بیماران. با پیشرفت فناوری، به کاربردهای بلاک‌چین هم به عنوان شبکه‌ای امن برای تبادل انواع اطلاعات اضافه می‌شود.

بانک‌داری

به‌جای استفاده از بانک‌ها برای تبادلات مختلف مالی، امکان استفاده از بلاک‌ چین برای تراکنش‌ها وجود خواهد داشت. این بستر امن‌وامان است و سرعتش بسیار بیشتر از بانک‌های سنتی است.

انتقال دارایی‌ها

بلاک‌چین می‌تواند به عنوان بستری برای ثبت و انتقال دارایی‌های مختلف باشد. برای مثال در بستر این شبکه می‌توان دارایی‌هایی مانند ویدئوهای دیجیتالی را ثبت‌ کرد. دارایی‌های فیزیکی و واقعی هم می‌توانند در بلاک‌چین ثبت شود.

امکان معامله دارایی‌های فیزیکی مانند خودرو هم در این پلت‌فرم وجود دارد. برای مثال، دو نفر توافق می‌کنند که خودرویی را معامله کنند. یکی در سیستم داشتن پول کافی برای خرید را و دیگری مالکیت خودرو را به ثبت می‌رساند. سپس فروشنده وسیله را به خریداری می‌فروشد و معامله را در همین بستر ثبت می‌کنند.

قراردادهای هوشمند

قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) هم یکی دیگر از کاربردهای بلاک‌چین هستند. این قراردادها به‌طور خودکار پس از به‌تأییدرسیدن شرایطی تصویب می‌شوند که طرفین یک قرارداد روی بلاک‌چین تعریف کرده‌اند.

برای نمونه، یک خریدار و فروشنده ویژگی‌هایی را برای معامله‌شان روی بلاک‌چین تعریف می‌کنند و اگر این ویژگی‌ها در شبکه به‌درستی محقق شد و قوانینی که تعریف کرده‌اند، جامه عمل پوشید، قرارداد به‌طور خودکار در شبکه به تایید می‌رسد.

نظارت زنجیره تأمین

بلاک چین چیست

در هر زنجیره تأمینی برای تولید کالاها و محصولات مختلف، اطلاعات گوناگون و زیادی وجود دارد. برای مثال، اگر قرار باشد که محصولی آماده و از یک نقطه دنیا به نقطه‌ای دیگر فرستاده شود، به‌طور قطع در مسیر این انتقال پای حجم عظیمی از اطلاعات به‌میان است.

با روش‌های سنتی ذخیره اطلاعات، امکان ردیابی اوضاع کم است. برای مثال، اگر اختلالی در بخشی از زنجیره تأمین پیش بیاید، زمان زیادی می‌برد تا متوجه شوید که مشکل از کجاست. اما به‌مدد بلاک‌چین، با ثبت دقیق داده‌های زنجیره در هر بخش از کار، امکان پیگیری و ردیابی به‌شدت ساده‌تر، سریع‌تر و بهره‌ورتر می‌شود.

رأی‌دادن

متخصصان به این نتیجه رسیده‌اند که ظرفیت‌های بلاک‌چین برای استفاده به عنوان پلت‌فرمی برای رأی‌دادن هم زیاد است. اگر بتوان سازوکاری برای استفاده از بلاک‌چین برای رأی‌گیری چید، امنیت هر انتخابات به‌شدت بالا می‌رود.

تاریخچه بلاک چین چیست و به کجا می‌رسد؟

درست است که بلاک‌چین فناوری نو و تازه‌ای به حساب می‌آید اما تاریخچه‌اش تا همین‌جا هم پرفراز و نشیب‌و‌جالب است. اجازه بدهید که با هم مروری بر روند رشد این شبکه داشته باشیم:

سال ۲۰۰۸ میلادی

  • ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) که فرد یا گروهی ناشناس بود اقدام به عرضه و معرفی بیت‌کوین در بستر بلاک‌چین می‌کند.

سال ۲۰۰۹ میلادی

  • نخستین تراکنش و تبادل بیت‌کوینی بین یک کارشناس و متخصص حوزه رایانه (هال فینی) و ساتوشی ناکاموتوی ناشناس صورت گرفت.

سال ۲۰۱۰ میلادی

  • برنامه‌نویسی آمریکایی به نام لاسلو هانیسز (Laszlo Hanycez) نخستین خرید بیت‌کوینی را در دنیا انجام می‌دهد و با آن پیتزا می‌خرد. جالب نیست؟ در آن زمان، لاسلو ۱۰هزار بیت‌کوین را که معادل ۶۰دلار ارزش داشت به ازای دو عدد پیتزا می‌پردازد.

سال ۲۰۱۱ میلادی

  • ارزش هر بیت‌کوین بازای یک دلار آمریکا می‌رسد. برخی از سازمان‌های معروف مانند ویکی‌لیکز (Wikileaks) هم بیت‌کوین را می‌پذیرند و از آن در راستای اهداف خیریه بهره می‌برند.

سال ۲۰۱۲ میلادی

  • پای بیت‌کوین و بلاک‌چین به رسانه‌های عمومی‌تر باز می‌شود و از سوی مردم معمولی شناخته‌تر می‌شوند. مجله‌ای با عنوان «مجله بیت‌کوین» هم از سوی ویتالیک بوترین منتشر می‌شود.

سال ۲۰۱۳ میلادی

  • ارزش بازار بیت‌کوین در این سال از یک میلیارد دلار هم بیشتر شد. برای نخستین‌بار، ارزش بیت‌کوین به ۱۰۰دلار رسید. ضمن اینکه بوترین در مقاله‌ای که برای عموم منتشر کرد، درباره کاربردهای مختلف بلاک‌چین توضیح داد.

سال ۲۰۱۴ میلادی

  • برخی از شرکت‌ها مانند هتل دی لاس‌وگاس شروع به استفاده از بیت‌کوین به عنوان روشی برای پرداخت کردند.

سال ۲۰۱۵ میلادی

بلاک چین چیست

  • شمار تاجرانی که از بیت‌کوین استفاده می‌کردند و آن را قبول داشتند از ۱۰۰هزار نفر گذشت.

سال ۲۰۱۶ میلادی

  • دولت ژاپن رمزارزها و نظام بلاک‌چین را تأیید و قانونی اعلام کرد.

سال ۲۰۱۷ میلادی

  • بیت‌کوین برای نخستین‌بار به ارزش هزار دلار رسید. دوبی هم اعلام کرد که از فناوری بلاک‌چین به‌طور گسترده استفاده خواهد کرد.

سال ۲۰۱۸ میلادی

  • فیس‌بوک شروع به راه‌اندازی گروهی در بلاک‌چین کرد و می‌خواست رمزارز مخصوص به خودش را روانه بازار کند. شرکت آی.بی‌.ام (IBM) هم پلت‌فرمی بانکی مبتنی بر بلاک‌چین با مشارکت بانک‌های معروفی مانند بانک بارکلیز راه‌اندازی کرد.

سال ۲۰۱۹ میلادی

  • جک دورسی خالق توئیتر و مدیرعامل شرکت توئیتر و اسکوئر (Twitter & Square) اعلام کرد که این شرکت خواهان استخدام مهندسانی برای توسعه برنامه‌های مبتنی بر استفاده از شبکه بلاک‌چین است.

سال ۲۰۲۰ میلادی

  • تا پایان سال ۲۰۲۰ میلادی، ارزش بیت‌کوین به ۳۰هزار دلار رسید. شرکت معروف پی‌پل (PayPal) اعلام کرد که به کاربرانش اجازه استفاده از رمزارزها برای خریدوفروش را می‌دهد.

مزایای بلاک‌ چین چیست ؟

همان‌طور که تا اینجا دستگیرتان شد، مزایای بلاک‌چین بسیار زیاد است. در ادامه می‌خواهیم تعدادی از این مزایا را برایتان شرح بدهیم.

بالاتربودن صحت انتقال‌ اطلاعات

نودها یا همان گره‌های حاضر در شبکه بلاک‌چین بر تغییرات و رخدادهای آن نظارت دارند. بنابراین، حتی اگر یکی از کاربران یا گره‌ها هم در ثبت داده‌ها اشکال و ایراد داشته باشد، گره‌های دیگر برای اصلاحش حاضرند. پس صحت اطلاعات حاضر در این شبکه بالاست.

از بین‌رفتن نیاز به واسطه‌ها

در بلاک‌چین امکان تبادلات اطلاعات به شکل‌های مالی و… وجود دارد. در نتیجه، نیاز به واسطه‌هایی مانند بانک یا موسسات مالی از بین می‌رود. از بین‌رفتن واسطه‌ها، سرعت ارتباطات را زیاد و هزینه واسطه‌ها را کم می‌کند.

افزایش امنیت

شبکه غیرمتمرکزی مانند بلاک‌چین با تایید و حضور کاربران مختلف و نظارت آن‌ها بر هر تراکنش و عملیاتی در بسترش پیش می‌رود. در نتیجه، امکان تقلب و کلاه‌برداری یا دست‌کاری اطلاعات در آن وجود ندارد. پس امنیت چنین شبکه‌ای بسیار بالاست.

لینک مفید: چه کسانی شبکه بلاک چین را کنترل می کنند؟

معایب بلاک چین چیست ؟

بلاک چین چیست

هر فناوری تازه‌ای معایبی هم دارد که باید در کنار مزایایش به آن‌ها توجه کرد. در ادامه می‌خواهیم از معایب بلاک‌چین هم برایتان بگوییم.

محدودیت‌های تراکنشی در هر ثانیه

از آنجایی که فعالیت‌ها در بلاک‌چین با تأیید جمعی افراد حاضر در شبکه معنا پیدا می‌کند، تأییدیه کمی زمان‌بر می‌شود. برای مثال، بیت‌کوین می‌تواند ۴.۶ تراکنش را در هر ثانیه پردازش کند. افزایش تراکنش‌های موجود در شبکه هم باعث کندشدن بلاک‌چین می‌شود.

مصرف بالای انرژی

برای عملیات مختلف در بلاک‌چین نیاز به مصرف انرژی الکتریسیته زیادی است. مصرف بالای انرژی هم هزینه‌بر است و هم برای محیط‌زیست آلودگی‌هایی به‌همراه دارد.

خطر از دست‌رفتن دارایی‌ها

برخی از دارایی‌های دیجیتالی مانند رمزارزها در کیف پول بلاک‌چین دارای کلیدهای رمزنگاری‌شده هستند. باید از این کلیدها به شدت مراقبت کنید. اگر این رمزها را گم کنید، دارایی‌هایتان به‌خطر می‌افتد و امکان دسترسی به آن‌ها هم از بین می‌رود.

ظرفیت بالقوه برای اعمال غیرقانونی

نامتمرکزبودن بلاک‌چین باعث می‌شود که محرمانه‌بودن فعالیت‌ها در آن بالا برود. بنابراین، تاحدی فضا برای امور و اعمال غیرقانونی فراهم می‌شود.

راه‌وروش سرمایه‌گذاری در بلاک چین چیست ؟

شما نمی‌توانید در خود بلاک‌چین سرمایه‌گذاری خاصی داشته باشید. چرا؟ چون بلاک‌چین سیستمی است برای ذخیره و پردازش عملیات و تراکنش‌های مختلف.

اما امکان سرمایه‌گذاری برای دارایی‌های دیجیتالی حاضر در این بستر وجود دارد و در ضمن می‌توانید در شرکت‌هایی که از سیستم شبکه بلاک‌چین بهره می‌برند هم سرمایه‌گذاری کنید.ساده‌ترین راه برای سرمایه‌گذاری در دنیای بلاک‌چین، خریدوفروش رمزارزهاست. برای مثال، بیت‌کوین، اتریوم یا انواع آلت‌کوین‌ها را بخرید.

جمع‌بندی موضوع بلاک چین چیست

فناوری بلاک‌چین آمده است تا خیلی چیزها را در دنیا تغییر بدهد و عوض کند. این شبکه و پلت‌فرم با ویژگی‌های جذابی که دارد، امکانات بی‌نهایت جذابی در اختیار کاربران خود قرار می‌دهد. به‌نظر نمی‌رسد که بلاک‌چین و کاربردهای آن در مسیر توقف پیش بروند. احتمالا در سال‌های آینده از رشد و توسعه بیشتر و بیشتر آن خواهیم شنید. نظرتان چیست؟

0
0
برای اینکه به فکت این مقاله کمک کنید روی دکمه زیر کلیک کنید و تا افراد بیشتری آن را دنبال کنند
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه نظرات
محل تبلیغ
محاسبه‌گر ارزهای دیجیتال
ارز معادل
تومان

محاسبه با مبلغ تتر : تومان

0
نظر خود را بنویسید !x