پولکادات (Polkadot) چیست؟ آشنایی با ارز دیجیتال دات (DOT)

بازدید : 170

پولکادات Polkadot (DOT)

یکی از پروژه‌هایی که اخیراً در حوزه ارزهای رمزپایه ایجاد شده و بیشترین توجه جهان را به خود جلب کرده است پولکادات (DOT) است. دلیل این جلب توجه چیست؟ این پروژه جدید بلاکچین tecnología ،در تلاش است تا اتریوم را با یک شبکه بسیار گسترده‌تر و کارآمد، از قدرت برکنار کند. در عین حال امکان اتصال بلاکچین‌های مختلف و تبدیل شدن به یک مرکز توسعه بین زنجیره‌ای بینظیر را ارائه می‌دهد.

بی‌شک این کار باعث می‌شود پولکادات پروژه‌ای بلند پرواز باشد و این سوال زیر را برای ما باقی بگذارد: آیا به آن هدف می‌رسد؟ خوب، در این مقاله می‌توانید همه چیز را در مورد این پروژه بیاموزید و پاسخ سوالات خود را در مورد آن پیدا کنید.

منشأ این پروژه ما را به دیدار یکی از چهره‌های اصلی دنیای رمزنگاری، گاوین وود(Gavin Wood)، رهنمون می‌کند. وود یک توسعه دهنده شناخته شده فناوری بلاکچین است که بخشی از تیم توسعه اتریوم بود. در واقع، وود در سمت همان توسعه دهنده Ethereum قرار داشت و در همان سطح با ویتالیک بوترین(Vitalik Buterin) قرار داشت.

وضعیتی که نشانگر دانش و کار او در این پروژه است. این به لطف کار وود است که اتریوم دارای زبان برنامه نویسی قدرتمند سالیدید یا به انگلیسی Solidid است که توسط شخص وی ایجاد شده است. با این حال، در 11 ژانویه 2016، وود تصمیم گرفت برود و پروژه خود را شروع کند و پروژه اتریوم را کنار بگذارد.

در آن زمان، ایده وود این بود که یک پروژه بلاکچین را شروع کند که قادر به غلبه بر نقاط ضعف Ethereum باشد. به ویژه، مقیاس‌پذیری آن و امکان ایجاد ساختارهای عملیاتی زنجیره‌ای یا میان زنجیره‌ای جدید. بنابراین، تا ژوئن 2016، وود قبلاً کار بر روی این پروژه جدید را آغاز کرده بود. و در اکتبر 2016، اولین نسخه رسمی پولکادات (Polkadot) به جهانیان ارائه داد. با این کار، این پروژه جالب آغاز شد، و Marek Kotewicz هم به عنوان توسعه‌دهنده در آن شرکت می‌کرد.

گاوین وود
گاوین وود

از آن لحظه، توسعه پولکادات راه خود را آغاز کرد تا در نهایت توجه زیادی را به خود جلب کرد. چیزی که در واقع امروزه به وضوح قابل مشاهده است. پولکادات-Polkadot یکی از سریعترین پروژه‌های بلاکچین در طول سال 2020 و اوایل سال 2021 است.

بودجه اولیه پروژه پولکادات

گاوین وود، این پروژه را در ابتدا با حمایت مالی شرکت خود Parity و بنیاد Web3 آغاز کرد. اگرچه Parity و بنیاد Web3 معیارهایی در جهان اتریوم هستند، اما مشارکت آن‌ها در تأمین مالی Polkadot حیاتی بود.

با این حال، منابع هر دو شرکت به دلیل اتریوم محور بودن آن‌ها محدود بود. این امر منجر به عرضه اولیه سکه (ICO) شد. که از 15 تا 27 اکتبر 2017 برگزار شد. موفقیت ICO فوق‌العاده بود و توانست 143 میلیون دلار برای توسعه این پروژه جمع کند.

با این حال، اندکی پس از آن، این موفقیت به طور جدی به خطر افتاد. هک باعث شد Parity بیش از 90 میلیون دلار در شبکه اتریوم ضرر کند. با کاهش شدید درآمدش، مسیر کار مورد بازنگری قرار گرفت و گاوین وود اعلام کرد که کار پولکادات ادامه خواهد داشت. چون بودجه کافی برای موفقیت در پروژه وجود داشت و شرایط ICO نیز مطلوب بود.

علاوه بر این ، Parity و بنیاد Web3 به دنبال راهی برای درخواست پشتیبانی برای انجام یک هارد فورک بودند که به شما اجازه می‌دهد بقیه ETH مسدود شده توسط هک را بازیابی کنید. این اقدام با انتقادات شدیدی روبرو شد. و جامعه با تحقق عملی مانند عملی که پس از هک The Dao در سال 2016 اتفاق افتاد، مخالفت کردند. این بدان دلیل است که آنها نگران بودند که این وضعیت منجر به ایجاد یک برش در جامعه شود. نتیجه؟ وجوه هنوز در Parity قفل شده است و به نظر می‌رسد راهی برای بیرون آوردن پول از آن مکان وجود ندارد.

Polkadot، یک پیشنهاد کاملاً متفاوت بلاکچین است

اکنون Polkadot به عنوان شبکه‌ای قادر به ارائه همان توانایی‌های Ethereum، ضمن غلبه بر نقاط ضعف خود و ارائه تعدادی از ویژگی‌های منحصر به فرد، به ذهن گاوین وود راه یافت. برای رسیدن به این هدف، Polkadot یک سری کاملاً جدید از فناوری و پروتکل‌های اجماعِ(consensus protocols) آماده‌شده برای این منظور را از ابتدا طراحی کرد.

ابتدا، Polkadot با در نظر گرفتن عملیات ناهمگن شبکه طراحی شده‌است که می‌توانند بهم پیوسته باشند. به این ترتیب، Polkadot می‌تواند دو عملکرد کاملاً مشخص را انجام دهد:

به عنوان زنجیره‌ای از انتقال و پردازش داده‌ها. به شما امکان می‌دهد اطلاعات را از زنجیره های دیگر دریافت کنید. آنها را پردازش کرده و دوباره به زنجیره منبع ارسال کنید. همین آپشن اول به Polkadot اجازه می‌دهد تا به لایه مقیاس‌پذیر برای هر بلاکچین دیگری که به آن نیاز دارد تبدیل شود.

عملیات مستقل، زنجیره‌های منحصر به فرد را ایجاد می‌کنند. یعنی رشته‌هایی را با قابلیت‌های مخصوص خودشان خود ایجاد می‌کنید. مانند مورد سازگاری برای اجرای قراردادهای هوشمند یا توکن‌ها. این امکان عملکرد بومی برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps) و توکن‌های شبکه را فراهم می‌کند. که می‌توانند از پتانسیل شبکه بهره‌ی کامل ببرند.

قرارداد هوشمند
قرارداد هوشمند

ایده‌ی کلی این است که Polkadot می‌تواند به گزینه‌ای برای مقیاس‌پذیری برای شبکه‌هایی مانند اتریوم یا سایر ارزهای رمزپایه تبدیل شود. علاوه بر این‌، می‌تواند اکوسیستم‌های مختلف در بلاکچین‌های مختلف را در یک شبکه به هم متصل کند. به عنوان مثال برای این مورد آخر. در پروژه DeFi ، Equilibrium که زندگی را در EOS ایجاد کرد، می توان مشاهده کرد.

Relay Chain و پاراچین‌ها، بخش زنجیره‌ای پولکادات

این عملیات به پولکادات اجازه می‌دهد تا امنیت بهتر و مقیاس‌پذیری را از طریق خرد کردن و اجرای موازی در شبکه فراهم کند، که عملکرد کلی شبکه را بهبود می‌دهد. در این مرحله، مهم است که استفاده از خرد کردن را در Polkadot مهم بشمار آورید. به یاد داشته باشیم که این روش محاسبات، زنجیره اصلی و شبکه را به چندین زیر رشته و زیر شبکه متصل به آن تقسیم می‌کند. به این ترتیب، هر زیر رشته دارای سابقه بلاکچین، گره‌ها و تمام زیرساخت‌های لازم برای فعالیت خود است.

این دقیقاً همان اتفاقی است که در پولکادات می‌افتد. زیرشاخه‌های Polkadot پاراچین(parachain) نامیده می‌شوند، که می‌توانند به عنوان یک زنجیره جانبی یا ثانویه دیده شود. درست جایی که نمونه بلاکچین در آنجا اجرا می‌شود. به عبارت دیگر، یک پاراچین، بلاکچین و تاریخچه‌ی خود را دارد که از وجود توکن‌ها، قراردادهای هوشمند و گره‌هایش پشتیبانی می‌کند. بنابراین، پاراچین ظرفیت و قدرت محاسباتی خاص خود را برای پاسخگویی به نیازهای شما دارد.

علاوه بر این، زنجیره‌ی قدرت، زنجیره اصلی Polkadot است و براساس تاریخچه تمام پاراچین‌هایی است که به طور موازی در شبکه Polkadot اجرا می‌شوند. این سازمان امکان اجرای قراردادهای هوشمند را به طور موازی برای Polkadot فراهم می‌کند. و علاوه بر این، مقیاس پذیری برتر از بلاکچین‌های فعلی را امکان پذیر می‌کند.

علاوه بر این، قابلیت تقسیم شدن وجود پل‌ها-Bridges را امکان پذیر می کند. پاراچین‌ها می‌توانند توسط پل‌ها با بلاکچین‌های دیگر (مانند Ethereum ، EOS یا Bitcoin) ارتباط برقرار کنند و به عنوان یک لینک برایشان عمل کنند. از آنجایی که پاراچین ها می‌توانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. این امر باعث می‌شود تا پل‌های مختلفی که به زنجیره‌های دیگر اشاره دارند، ارتباط برقرار کنند و به عنوان کانال‌های متقاطع برای انجام عملیات بین آنها عمل کنند. به طور خلاصه، با Polkadot و Bridges آن، می‌توان بیت کوین و اتریوم(یا سایر بلاکچین ها) را با سرعت بسیار بالا و بدون کاهش امنیت در هر زمان، با سرعت زیاد به هم متصل کنید.

قراردادهای هوشمند و توکن‌های پولکادات

پولکادات اساساً قراردادهای هوشمند را پشتیبانی نمی‌کند. این امر ایجاد توکن‌ها یا DApp ها را در شبکه رد می‌کند. با این حال، پاراچین‌های Polkadot قابل ارتقا و مدولار هستند. و توانایی ایجاد لایه های انتزاعی را دارند که امکان اجرای این قراردادهای هوشمند را دارند. هنگامی که قراردادهوشمند در یک پاراچین اجرا می‌شود. از نظر مصرف منابع به همان پاراچین محدود می‌شود، و البته بقیه سیستم به طور عادی کار می‌کند. به عنوان مثال، این امر مانع از این می‌شود که تعداد زیاد تراکنش‌ها در parachain باعث کاهش عملکرد بقیه سیستم شود.

یکی دیگر از مزایای بزرگ این سیستم این است که عملکرد، طراحی، برنامه نویسی و استقرار آن بسیار راحت‌تر است. این باعث شده است که Polkadot به شبکه‌ای بسیار ایمن تر تبدیل شود. علاوه بر این، پاراچین‌های دارای قابلیت قرارداد هوشمند می‌توانند پروتکل‌های جایگزین سرعت بالا را فعال کنند. که امکان اجرای این قراردادهای هوشمند را با حداقل تأثیر بر اکوسیستم عمومی Polkadot فراهم می‌کند.

مثالی برای این نوع قابلیت EdgeWare است. که دارای یک لایه داخلی برای Polkadot است. EdgeWare به دلیب ایجاد سازگاری با قراردادهای هوشمند Ethereum و EVM اجرای آن‌ها را امکان پذیر می‌کند.. علاوه بر این ، Ink ، توسعه ای است که برای ساخت قراردادهای هوشمند طراحی شده است که از قابلیت‌های Substrate یعنی بخشی اساسی از Polkadot بهره می‌برد. Ink از زبان برنامه‌نویسی امن Rust استفاده می‌کند.

پروژه دیگری که از اهمیت زیادی در این زمینه برخوردار است Moonbeam است. که یک پاراچین Polkadot که امکان می‌دهد یک راه حل کاملاً سازگار با Ethereum EVM و Web3 RPC API پیاده‌سازی شود و تمام ابزارهای لازم را برای استفاده از پتانسیل قراردادهای هوشمند Ethereum در Polkadot را داراست.

البته این‌ها تنها راه‌حل‌های قرارداد هوشمند در parachains Polkadot نیستند. اما نمونه بارزی از امکان پیاده‌سازی آسان این فناوری در شبکه هستند.

اعتباردهندگان(Validators)

اکنون پولکادات برای پیشرفت، یک سازمان شبکه کاملاً جدید ایجاد کرده است. که در آن چهار عنصر برجسته است. این عناصر عبارتند از:

شبکه Polkadot مانند هر شبکه‌ی بلاکچین دارای گروهی از گره‌های اعتباردهنده است. که وظیفه آنها تأیید، اعتباردهی و اطلاع‌رسانی به شبکه در مورد اطلاعات موجود در هر بلاک است. که البته بخشی از بلاکچین محسوب می‌شود. این بلاک‌ها از طرف نامزدها می آیند، که مسئول ایجاد بلاک nominating هستند که توسط اعتباردهنده‌ها مورد تجزیه و تحلیل و تأیید قرار می گیرد.

با توجه به اهمیت اعتباردهی و نحوه کار Polkadot ، این موقعیت به سخت افزار قدرتمند، پهنای باند بالا، اتصال اختصاصی به کار شما در داخل شبکه نیاز دارد. و علاوه بر این، اعتباردهنده‌های Polkadot باید صلاحیت‌‌های DOT را بلاک کنند تا صلاحیت اعتباردهی در شبکه را داشته باشند.

از طرف دیگر، به یاد داشته باشید که Polkadot شبکه‌ای است با عملکرد تقسیم شده و ظرفیت موازی سازی، که باعث افزایش قدرت محاسبات و اتصال می‌شود.

نامزدها (Nominators)

از طرف دیگر، Nominatorها نوع خاصی از گره‌ها هستند که وظیفه آنها ایجاد یک پیوند امن بین اعتباردهنده‌ها و کل فرآیند عملکرد شبکه است. نقش Nominatorها ساده است: تراکنش‌ها را از شبکه بگیرید، آنها را گروه‌بندی کرده و فرآیند تولید فراداده لازم را انجام دهید. تا اعتباردهنده‌ها بتوانند آن را تأیید کرده و در هیستوری بلاکچین پولکادات قرار دهند.

بی‌شک این تابع شباهت زیادی به ماینرهای سیستم Proof of Work (PoW) یا گره‌های اعتباردهنده Proof of Stake (PoS) دارد و عملکرد آن‌ها از این لحاظ اساساً یکسان است.

علاوه بر این، Nominatorها اعتبار دهنده‌ها را میفرستند تا ساختار یک بلاک توسط آن‌ها مورد بررسی قرار بگیرد. آنها آخرین حرف را برای صدور آن و تبدیل آن به بخشی از هیستوری Polkadot خواهند داشت.

طبقه‌بندی‌کننده‌ها (Classifiers)

این نوع گره‌ها به اعتباردهنده‌ها کمک می‌کنند تا تاریخچه کاملی از parachain (زیر رشته Polkadot) که به آنها اختصاص داده شده‌اند‌، نگه دارند. وظیفه او این است که همیشه اطلاعات لازم را برای ایجاد بلاک‌های جدید در parachain حفظ کند. که در نهایت به نوعی تاریخ یا هیستوری کاملی از پولکادات منتهی شود. در شرایط عادی، معاملات را برای ایجاد یک بلاک جمع آوری و اجرا می‌کند و آن را به همراه یک آزمون دانش صفر (ZKP) به یک یا چند اعتباردهنده‌ی مسئول در parachain ارائه می‌دهد.

ماهیگیران (Fishermen)

پولکادات به‌صورت sharding فعالیت می‌کند، جایی که چندین زیر رشته وجود دارد که بخشی از یک تاریخچه‌ی کامل‌تر هستند. زیرساختی ایجاد شده است که برای جلوگیری از تقلب بازیگران مخرب طراحی شده است. این ساختار توسط ماهیگیران یا Fishermen حفظ می‌شود. این گره‌ها وظیفه جستجوی معاملات تکراری یا عملیات غیرقانونی درون شبکه را دارند تا از آنها جلوگیری کنند. در ازای این کار پاداش نیز دریافت کنند.

عملکرد این چهار قطعه همان چیزی است که اجازه می‌دهد روند تولید، تأیید، اعتباردهی و انتشار بلاک‌های داخل Polkadot و پاراچین‌های آن تنظیم شود. علاوه بر این، قابل توجه است که ارتباط بین هر یک از این عناصر (بین زیرلایه ها و زنجیره اصلی) کاملاً موازی است. و سرعت بالای ارتباط درون سیستم را تضمین می‌کند.

توافق درون شبکه

عناصر شبکه Polkadot، به لطف پروتکل اجماع پولکادات (Polkadot consensus protocol) معروف به NPoS یا Nominated Proof of Stake یکپارچه عمل می‌کنند. این پروتکل اجماع به عنوان یک تغییر جزئی در پروتکل معروف Proof of Stake (PoS) تصور می‌شود.

در NPoS اعتباردهنده‌ها باید زیرساخت‌ها و تعمیر و نگهداری شبکه را فراهم کنند. آنها مسئول تولید بلوک های جدید، اعتبارسنجی بلوک‌های پاراچین، تضمین هدف و در نهایت امنیت شبکه هستند. آنها باید همیشه پاسخگو باشند و زیرساختی امن و مطمئن داشته باشند.

بعلاوه، اعتباردهنده‌ها برای تهیه نسخه پشتیبان از آن‌ها به توکن‌ احتیاج دارند. که این امر آن‌ها را برای مطابقت با قوانین ترغیب می‌کند. زیرا در غیر این صورت برخی از این توکن‌ها حذف می‌شوند (اتفاقی به نام «برش» یا Cut). اعتباردهندگان به ازای خدمات خود به پاداش دریافت می‌کنند. برای اینکه اعتباردهندگان خدمات خود را برای شبکه انجام دهند، باید در مجموعه فعال باشند. اعتباردهنده‌ها در مجموعه فعال به ترتیب فرایند پیشنهاد، تأیید اعتبار و افزودن بلوک‌های جدید را انجام می‌دهند.

از طرف خود، نامزدها دارندگان توکن‌هایی هستند که صرف پشتیبانی مالی می‌شوند. ( به این عمل nominating می‌گویند) با محدودیت 16 اعتباردهنده مورد نظر خود با توکن‌هایشان (که به این کار participation گفته می‌شود) در امنیت شبکه نقش دارند. کاندیداها بخشی از پاداش‌های کسب شده توسط اعتباردهندگان را در مجموعه فعالی که معرفی می‌کنند، تقسیم می‌کنند. توجه به این نکته مهم است که آن‌ها نیز در صورت سوء رفتار توسط یکی از اعتباردهندگان معرّفشان، مشمول کاهش پاداش می‌شوند.

توزیع پاداش در NPoS

در واقع NPoS از روش ترتیبی Phragmen الهام گرفته است. این روش در اواخر قرن XNUMXth برای بهینه‌سازی انتخاب مجموعه‌ای از افراد از بین مجموعه‌ای بزرگتر از کاندیداها معرفی شد. بنابراین هدف NPoS اطمینان از عدم تمرکز و بازنمایی عادلانه از طریق نمایندگی متناسب و موجه است. و‌ امنیت بالایی را ایجاد می‌کند.

نمایندگی موجه و متناسب تضمین می‌کند که فضاها متناسب با نامزدی آنها به اعتباردهنده‌ها اختصاص داده شود. بنابراین، هرچه تعداد نامزدها بیشتر و در نهایت تعداد توکن‌هایی که از اعتباردهنده پشتیبانی می‌کنند بیشتر باشد، احتمال انتخاب اعتباردهنده برای مجموعه فعال بیشتر خواهد بود. اعتباردهنده‌ها در انتهای هر کدام انتخاب می‌شوند. یعنی مجموعه اعتباردهنده‌های فعال در هر دوره تغییر می‌کند.

هنگامی که اعتباردهنده‌ها برای استخر فعال(active pool) انتخاب می‌شوند. پشتیبانی توزیع سهام معرفی شده را فراهم می‌کند تا هر اعتباردهنده در استخر فعال تقریباً به همان میزان سهام پشتیبانی داشته باشد. این امر با بالا بردن میزان سود با پشتیبانی از «ضعیف ترین لینک‌ها» استخر اعتباردهنده ، امنیت کلی شبکه را افزایش می‌دهد. و درنهایت باعث مقاومت بیشتر آن در برابر حملات می‌شود.

در NPoS، همه اعتبارسنجان مجموعه فعال به همان میزان پاداش می‌گیرند. حق کمیسیون اعتباردهنده از این پاداش‌ها کسر می‌شود. پاداس باقیمانده، متناسب با مشارکت، در میان نامزدهای دریافت پاداش توزیع می‌شود. در این مرحله، سیستم یکسان با Proof of Stake (PoS) کار می‌کند.

توکن DOT، قلب اقتصادی پولکادات

برای ادامه کار شبکه Polkadot، این پروژه یک توکن به نام DOT ایجاد کرده است. این توکن اهداف چندگانه دارد. در وهله اول، برای حاکمیت غیرمتمرکز پروتکل کار می‌کند. برای این منظور، توکن DOT به اعتباردهنده‌ها اجازه رأی دادن می‌دهد. پس می‌توانند در تصمیم گیری‌ها و تکامل پروژه شرکت کنند.

علاوه بر این ، توکن DOT برای پیوند دادن و ایجاد انگیزه در اعتباردهنده‌ها برای عمل صادقانه در داخل شبکه کار می‌کند. این کار با داشتن علاقه مالی در صحت روند تأیید انجام می‌شود. حتی parachains یا زیر رشته های Polkadot را می‌توان به کمک توکن‌های DOT ایجاد، پیوست یا از بین برد. چیزی که بی‌شک انعطاف‌پذیری و ماندگاری زیادی برای شبکه ایجاد می‌کند.

پولکادات یک پروژه نسبتاً جدید است و بیشتر آن هنوز در دست ساخت است. آخرین به‌روزرسانی عمده در شبکه در تاریخ 21 آگوست سال 2020 دریافت شد. این هدف برای فعال کردن توانایی انجام معاملات درون شبکه و تغییر نام اعشاری رمز DOT بود.

با این وجود، انتظار می‌رود که عملکرد Relay Chain آن در نیمه دوم سال 2021 کامل باشد. پس از رسیدن Polkadot به این سطح، در نهایت می‌توانیم در مورد عملکرد کامل شبکه Polkadot صحبت کنیم. سطحی از عملکرد که بعداً با توجه به نیاز کاربرانش تکامل می‌یابد.

پس از فعال شدن Relay Chain، توسعه Polkadot 2.0 آغاز می شود. این به‌روزرسانی در راستای بهبود حریم خصوصی (استفاده از آزمایش دانش صفر (ZKP) و بهبود مقیاس پذیری عمومی (مقیاس پذیری عمودی و افقی درون شبکه) است.

نتیجه‌گیری

در این مرحله، شکی نیست که پوکادات در حال شکل‌گیری است تا یکی از پروژه‌های بزرگ بلاکچین باشد. علاوه بر این، چشم انداز آینده و مقبولیت پروژه برای توکن DOT آن بی‌نظیر خواهدبود. و همین مولفه است که این توکن به چهارمین توکن مهم و با بالاترین سرمایه بازار در کل دنیای رمزنگاری تبدیل شده است. و این فقط دستاورد ۶ ماه فعالیت آن است.

نه تنها این، در حال حاضر هر آنچه با Polkadot ارتباطی داشته رشد چشمگیری داشته است. این امر امکان ایجاد زیرساخت‌های بزرگی را فراهم کرده است. با راه اندازی زنجیره تقویت(relay)، این زیرساخت‌ها در طول سال 2021 به رشد خود ادامه خواهد داد.

در این مرحله شکی نیست که Polkadot یکی از پروژه‌های بزرگ بلاکچین است. اگر در نظر بگیریم که پولکادات قادر به اجرای قراردادهای هوشمند سازگار با EVM از طریق لایه‌های انتزاعی(layers of abstraction) است، در حقیقت، قاتل Ethereum می‌شود. علاوه‌بر این بسیاری از زیرساخت‌های این پروژه‌ی پیشرفته است که امکان راه اندازی آن را مدت‌ها قبل از ورود کامل Ethereum 2.0 فراهم می‌کند.

طبق تمامی موارد فوق کاملاً روشن است Polkadot به عنوان یک پروژه جدید رشد چشمگیری خواهد داشت. پروژه‌ای که بی‌شک فرصت‌های جدیدی را نیز ایجاد خواهد کرد.

0
0
برای اینکه به فکت این مقاله کمک کنید روی دکمه زیر کلیک کنید و تا افراد بیشتری آن را دنبال کنند
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه نظرات
محل تبلیغ
محاسبه‌گر ارزهای دیجیتال
ارز معادل
تومان

محاسبه با مبلغ تتر : تومان

0
نظر خود را بنویسید !x